Energie is nooit louter een technisch vraagstuk geweest. Het is macht. Wie de controle heeft over de toevoer van energie, bepaalt in belangrijke mate de soevereiniteit en de toekomst van een land. Dat bleek al pijnlijk duidelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen brandstoftekorten het verloop van veldslagen beslisten. Wie vandaag de dag denkt dat dit anders is, maakt een fundamentele denkfout.

Nederland beschikte na de oorlog over een uniek strategisch voordeel: het Groningse gasveld, een van de grootste in Europa. Het leverde niet alleen honderden miljarden euro’s op, maar ook energiezekerheid en geopolitieke invloed. In plaats van dit voordeel zorgvuldig te koesteren en uit te bouwen, hebben opeenvolgende kabinetten het laten wegvloeien zonder een volwaardig, betrouwbaar alternatief te realiseren.

Europa koos vervolgens jarenlang voor Russisch gas. Niet omdat het strategisch verstandig was, maar omdat het goedkoop en gemakkelijk was. Het naïeve geloof dat intensieve handel automatisch zou leiden tot vrede en stabiliteit, bleek een gevaarlijke illusie. Energie is geen neutrale markt, maar een geopolitiek instrument. De leverancier houdt de macht, de afhankelijke partij verliest die.

De inval in Oekraïne in 2022 legde deze kwetsbaarheid genadeloos bloot. Rusland beperkte en staakte de leveringen, en Europa stond voor een voldongen feit. In paniek werd de ene afhankelijkheid ingeruild voor de andere: vloeibaar aardgas, onder meer uit de Verenigde Staten. Duurder, logistiek kwetsbaarder en blootgesteld aan wereldwijde marktfluctuaties. De gevolgen lieten niet lang op zich wachten: stijgende energieprijzen, druk op de industrie en hogere lasten voor huishoudens.

En het stopt niet.
Spanningen rond Iran en de Straat van Hormuz, een smal knelpunt voor een groot deel van de wereldolie en LNG, tonen aan hoe fragiel het evenwicht is. Zelfs de dreiging alleen al jaagt de prijzen omhoog. Energiezekerheid is daarmee niet alleen een kwestie van productie, maar in toenemende mate van geopolitieke stabiliteit.

Tegelijkertijd zet Europa zwaar in op de energietransitie. Dat die transitie noodzakelijk is om onze afhankelijkheid te verkleinen, staat buiten kijf. Maar het idee dat zon en wind op zichzelf een robuust, betrouwbaar energiesysteem kunnen dragen, is een misvatting. Deze bronnen zijn afhankelijk van weersomstandigheden. Een moderne economie kan zich niet permitteren dat de stroomvoorziening afhangt van wind en zonneschijn.

Kernenergie is in dat licht geen ideologisch strijdpunt, maar een onmisbare pijler van energiezekerheid. Het biedt constante, voorspelbare baseload zonder geopolitieke chantage en zonder afhankelijkheid van het weer. Wie serieus is over een soevereine en veerkrachtige energievoorziening, kan kernenergie niet langer negeren.

De energietransitie vraagt bovendien tijd, veel meer tijd dan de huidige ambities doen vermoeden. Netcongestie, gebrek aan infrastructuur en vertragingen in de uitvoering maken duidelijk dat de realiteit de politieke wensen niet bijhoudt. In zo’n situatie is het niet onverstandig, maar verstandig om tijdelijk terug te grijpen op eigen, controleerbare bronnen.

Gecontroleerde gaswinning op de Noordzee kan die broodnodige overbrugging bieden. Niet als einddoel, maar als brug naar een toekomst met meer kernenergie en een daadwerkelijk robuust systeem. Het geeft ons de tijd om de regie terug te nemen.

Want dat is de kern van het probleem: Nederland en Europa kampen niet met een gebrek aan energie, maar met een gebrek aan strategische regie. Energie is macht. Wie die macht uit handen geeft, moet niet verbaasd zijn wanneer anderen ermee doen wat hen goeddunkt.

Het is hoog tijd dat Nederland die les eindelijk ter harte neemt en de controle over zijn eigen energievoorziening terugpakt. Voordat de prijs nog verder oploopt en onze economie ernstige schade berokkend en daarmee onze welvaart om zeep helpt.