Een bestelbus rijdt in op deelnemers van de Christopher Street Day-parade in Berlijn. Een man springt eruit en steekt mensen neer. Een Poolse vrouw sterft, 29 mensen raken gewond. Kort daarvoor had de dader zich openlijk geassocieerd met IS. Na een grootschalige klopjacht schoot de politie hem een dag later dood.

Dit is geen op zichzelf staand incident. In Wenen werden in 2023 drie jonge IS-sympathisanten opgepakt vlak voordat zij een Pride-evenement konden aanvallen. In Rio de Janeiro werd in 2025 een bomaanslag verijdeld op een Lady Gaga-concert, waarbij het doelwit volgens de politie werd gekozen vanwege het grote aantal lhbti+-bezoekers. Een patroon. Geen toeval.

Ook Nederland ontkomt niet aan deze dreiging. In de week voorafgaand aan Pride werden in Nederland opnieuw jongeren aangehouden in verband met islamistisch extremisme. Hoewel niet is vastgesteld dat deze zaken verband hielden met Pride, laat het wel zien dat de dreiging van jihadistische radicalisering en mogelijke aanslagen ook binnen onze eigen samenleving aanwezig blijft.

Een verhaal van veertien eeuwen geleden
De religieuze rechtvaardiging achter dit geweld gaat volgens geradicaliseerde interpretaties terug op één verhaal: de profeet Loet, gezonden naar de stad Sodom, waar de mannelijke inwoners volgens de Koran seks zochten met andere mannen in plaats van met vrouwen. God vernietigt de stad met een regen van stenen.
De klassieke islamitische rechtsleer bouwde daarop eeuwenlang voort: liwat, een term die specifiek werd gebruikt voor anale seks tussen mannen, werd beschouwd als een van de zwaarste zonden en werd in de strengste interpretaties bestraft met de dood.

Jihadistische groeperingen grijpen juist terug op die strengste uitleg. IS gooide tijdens het kalifaat homoseksuele mannen van daken, filmde dit en verspreidde de beelden als propaganda. Voor deze bewegingen is de lhbti+-gemeenschap niet zomaar een doelwit. Het is een symbool van de liberale, seculiere westerse samenleving die zij willen vernietigen. Een Pride-parade is voor hen geen straatfeest, maar de belichaming van alles wat zij haten.

De hypocrisie erachter
En hier wringt het. Want in veel moslimlanden is homoseksueel gedrag onder mannen echt geen onbekend verschijnsel. In veel van deze islamitische samenlevingen zijn mannen en vrouwen vóór het huwelijk strikt gescheiden. Door gebrek aan contactmogelijkheden en soms financiële barrières om te trouwen, kan seks met een andere man voor sommige jonge mannen de eerste seksuele ervaring worden. Niet omdat het wordt toegestaan, maar omdat het een van de manieren kan zijn waarop seksuele behoeften worden bevredigd binnen een samenleving waarin contact tussen mannen en vrouwen sterk wordt beperkt. Juist die scheiding, opgelegd vanuit dezelfde strenge islamitische regels, kan het gedrag voortbrengen dat vervolgens wordt veroordeeld.

De Belgische journaliste Catherine Vuylsteke beschreef in haar boek over Marokkaanse homomannen het patroon van een dubbelleven: een huwelijk met een vrouw als maatschappelijke dekmantel en in het geheim relaties met mannen. Geen uitzondering, maar een terugkerend patroon. De religieuze regels veroordelen de daad, niet het gevoel. Zolang niemand het ziet, blijft het systeem functioneren.

In Iran gaat deze tegenstelling nog verder. Het regime faciliteert jaarlijks duizenden geslachtsveranderende operaties, gebaseerd op een fatwa van Khomeini uit de jaren zestig. Niet uit progressiviteit, maar om het eigen systeem sluitend te houden. Homoseksualiteit is er strafbaar en kan in het uiterste geval met de dood worden bestraft.
Door een homoseksuele man juridisch als vrouw te classificeren, wordt een relatie met een andere man op papier een heteroseksuele relatie. De werkelijkheid verandert niet. Alleen het etiket verandert. Zo blijft het systeem overeind terwijl de praktijk doorgaat. Dat is geen tolerantie. Het is een manier om een verboden werkelijkheid binnen de eigen regels te passen, in plaats van de regels aan te passen.

Queers for Palestine
Ook binnen een deel van de westerse lhbti+-beweging bestaat een opmerkelijke tegenstelling. Onder de noemer Queers for Palestine lopen activisten met Palestijnse vlaggen en sjaals mee in pro-Palestijnse demonstraties en spreken zij zich uit voor Gaza. We zien zelfs dat de terreurdaad van 7 oktober wordt verheerlijkt. Tegelijkertijd is Israël juist de plek waarheen homoseksuele mannen uit Gaza proberen te vluchten. Niet omdat Israël perfect is, maar omdat zij in Gaza onder Hamas risico lopen op vervolging, mishandeling of zelfs de dood vanwege hun geaardheid.

Diezelfde Hamas duldt geen homoseksualiteit. De formele wet in Gaza, nog daterend uit het Britse mandaatrecht, stelt tot tien jaar gevangenisstraf. In de praktijk gaat Hamas verder dan de eigen wetboeken: in 2016 executeerde de beweging haar eigen commandant Mahmoud Ishtiwi, die duizend strijders had aangevoerd, op verdenking van seks met een man. Mensen worden gepest, mishandeld, opgepakt of verstoten door hun eigen familie zodra hun geaardheid bekend wordt.
Dat maakt de paradox pijnlijk zichtbaar. Terwijl homoseksuele Gazanen bescherming zoeken in Israël, kiezen westerse lhbti+-activisten juist partij tegen Israël, het enige land in de regio waar Queers from Palestine enige bescherming kunnen zoeken.

Het echte doelwit is symbolisch, niet moreel
Dit maakt duidelijk dat het geradicaliseerde moslims niet werkelijk gaat om een consequente morele veroordeling van homoseksualiteit. Als dat zo was, zouden zij hun eigen gemeenschappen net zo hard aanpakken. In werkelijkheid worden tegenstrijdigheden daar vaak verzwegen of weggewerkt. De aanval op Pride-evenementen in het Westen heeft vooral een symbolische betekenis. De lhbti+-gemeenschap staat voor de vrijheid en open samenleving die geradicaliseerde moslims afwijzen. Daarom wordt juist deze groep zichtbaar, publiekelijk en voor propagandadoeleinden aangevallen.

Wie deze ideologie wil begrijpen, moet daarom verder kijken dan afzonderlijke aanslagen. Het gaat om een wereldbeeld waarin de strijd tegen het Westen belangrijker is dan een consequente toepassing van de eigen regels. Juist die dubbele standaard verdient het om benoemd te worden.