Ik moet toegeven: het was het einde van mijn Kamerlidmaatschap.
En ik moet het ook toegeven: het extraparlementaire parlement was een gigantische mislukking.
Door de winst van twintig zetels voor zowel NSC als de PVV waren die partijen tot elkaar veroordeeld. De PVV liet zich vervolgens ringeloren door haar toekomstige coalitiegenoten en werd in een constructie gedrukt die niemand begreep en niemand wilde. Zelfs zonder de mogelijkheid om de premier te leveren, iets wat in een moderne democratie eigenlijk ondenkbaar zou moeten zijn.

Het gedrocht 'extraparlementair', een vondst van Pieter Omtzigt, was vanaf de start al stervende. Dat wist iedereen. Het verklaart ook waarom zowel coalitie als oppositie vanaf dag één rekening hielden met nieuwe verkiezingen. Het ging niet om besturen, maar om positioneren. Profilering won het structureel van verantwoordelijkheid.

Omtzigt bleek uitstekend in koppen tellen. Zodra er één of twee coalitieleden ontbraken, hielp zijn partij de oppositie vrolijk aan een meerderheid. Zeker toen de dwangwet over asiel, het kroonjuweel van de PVV, werd afgeschoten. De onderlinge verhoudingen verhardden, iedereen telde zijn knopen. Na het gedoogsteundebacle van Rutte I was opstappen voor de PVV eigenlijk geen optie, al was dat achteraf waarschijnlijk het verstandigst geweest.

Intussen groeide het ongenoegen in de samenleving. Ruziënde politici voerden de boventoon. De kiezer koos daarom aanvankelijk voor braaf, voor de ideale schoonzoon, voor Bontenbal: een 'eerlijke' vent, keurige woorden, een leuke bos krullen. Alles leek beter dan de neurotische Omtzigt of de onzichtbare Wilders, die zijn beveiligde bunker alleen op dinsdag verliet om te stemmen. Alleen dan was hij zichtbaar voor de media en alleen dan voor zijn eigen kiezers.

Die kiezers zaten intussen te mokken. Ze zagen het aantal asielzoekers niet dalen, maar de overlast wel stijgen. Terwijl landen om ons heen het beleid aanscherpten, bleef Nederland pappen en nathouden. De Haagse politiek probeerde wanhopig de aandacht te verleggen naar Oekraïne en Gaza. Weg van asiel. Weg van de PVV. Weg van het probleem.

Toen kwam de laatste strohalm: het tienpuntenplan. Alleen was dat geen onderhandelingsstuk meer, maar een ultimatum. En zoals ultimatums meestal doen, leidde het indirect tot de val van het kabinet.

Bij de daaropvolgende verkiezingen betaalden de restanten van de inmiddels Omtzigt-loze NSC de rekening. Terug naar nul zetels. NSC bleek achteraf geen nieuwe bestuurscultuur, maar de grootste electorale vergissing van deze eeuw. Maar ook de PVV kwam niet ongeschonden uit de strijd. Het jarenlang normaliseren van de uitsluiting van de PVV bleek deze keer wél effectief.

De afwezigheid van Wilders bij televisiedebatten vanwege hernieuwde moorddreiging deed de rest. Zijn lege stoel moest worden gevuld en D66, toen nog goed voor tien zetels, kreeg die eer. De slimme Jetten gebruikte precies hetzelfde wapen als Wilders ooit: hoop.
Geert Wilders beloofde grip op asiel.
Rob Jetten beloofde tien nieuwe steden.
"Het kan wel." Niemand vroeg hoe.

D66 steeg in de peilingen, de PVV zakte weg. De versnippering op rechts kostte uiteindelijk elf zetels. "Een stem op Wilders is een stem op Timmermans" bleek onzin. Maar een stem op Forum of JA21 bleek wél een stem op Jetten. De PVV werd daardoor verzwakt en eindigde met zo'n dertigduizend stemmen minder dan D66 als tweede partij.

En nu onderhandelen D66, VVD en CDA over een nieuwe regering. Dezelfde partijen die verantwoordelijk waren voor de chaos van Rutte III en Rutte IV. Terwijl zij continuïteit prediken en Wilders verantwoordelijk houden voor de val van het kabinet, waren zij zelf al twee keer eerder de sloopkogel.

De ironie is compleet. Samen beschikken zij over 66 zetels, minder draagvlak dan in 2017 en 2021, toen zij respectievelijk 71 en 73 zetels hadden. De geforceerde fusie van een ideologisch afgegleden GroenLinks en een uitgebluste PvdA leverde vanzelfsprekend geen betrouwbare coalitiepartner op.

Nu is het afwachten of deze drie partijen eruit komen en hoe lang een minderheidskabinet het volhoudt voordat de werkelijkheid zich opnieuw meldt. Of misschien verschijnt er nog een konijn uit de hoge hoed.

Ik ga met parlementair pensioen.
En mijn voormalige collega's kunnen voorlopig plaatsnemen in de oppositionele wachtkamer, waar zij zich altijd thuis hebben gevoeld. Tot blijkt dat niet alleen de tien nieuwe steden van Jetten metaforen waren, maar 'Premier Rob' zelf ook.