Rob Jetten was ooit trots op de geuzennaam ‘klimaatdrammer’, die hem nota bene door VVD'er Klaas Dijkhoff werd opgeplakt. In een interview waarin hij deze week het uitsluiten van JA21 toelichtte, zei hij: “Er liggen grote opgaven die om een oplossing vragen.” Hij ziet daarvoor meer mogelijkheden bij de drie partijen D66, VVD en CDA. Hoewel hij niet concreet noemde om welk probleem het ging, is duidelijk dat het in elk geval zonder de minder klimaatbewuste partij JA21 moet, althans in zijn ogen.

We mogen er dus van uitgaan dat hij zijn onafgemaakte werk als klimaatminister wil afmaken, met als absoluut dieptepunt die 0,00036 graad reductie. In die plannen past JA21 natuurlijk helemaal niet, dus zoekt hij nu steun bij GroenLinks-PvdA. De VVD, onder de huidige minister van Klimaat en Groene Groei, zal waarschijnlijk niet dwarsliggen.

Conclusie: we krijgen een voortzetting van het ook toen al door D66 gedomineerde Rutte-IV-kabinet, dat destijds net geen 18 maanden volhield en klapte over asiel. Die combinatie van CDA, D66 en VVD had toen een draagkracht van 73 zetels in de Tweede Kamer. Het huidige minderheidsexperiment komt niet verder dan 66 zetels.
Hoe denkt dit uitsluitingskabinet, dat vóór de verkiezingen zowel PVV als GroenLinks-PvdA uitsloot en nu ook JA21 buitensluit, ooit structureel meerderheden bij elkaar te krijgen, zeker op een heet hangijzer als migratie?

Persoonlijk ben ik geen fan van Joost Eerdmans. Die partijhoppende fratsen zijn mij wat te gortig. Maar met JA21 erbij had deze coalitie exact de helft van de zetels gehad. Bij stemmingen zou men dan met steun van slechts één kleine partij al een meerderheid hebben. Dat zou niet alleen praktisch voordelig zijn geweest. De rechtse kiezer had zich gehoord gevoeld en JA21 had flink water bij de wijn moeten doen om Joost Eerdmans tot het ministergilde te laten toetreden.

Nu is duidelijk dat de overgelopen PVV-kiezers niet bediend worden en dat hun stap voor niets is geweest. Terwijl een coalitie met het salonfähiger geachtte JA21 de kans had gehad om bij de volgende verkiezingen nog veel meer kiezers bij Geert Wilders weg te halen. Misschien heeft die strategische keuze zelfs bewust meegespeeld: een te grote, rechtse JA21 zou bij de volgende verkiezingen wel eens té groot kunnen worden.

De versplintering aan de rechterkant heeft totaal averechts gewerkt en dit gedrocht van een regering gecreëerd. De rechtse kiezers kunnen bij de volgende verkiezingen dus beter weer terug naar de PVV, nadat duidelijk is geworden dat niet de partij, maar de koers van JA21, Forum en PVV op het gebied van rigoureus migratiebeleid het echte struikelblok vormt voor de andere partijen. De weggelopen PVV-kiezers, die vonden dat Wilders zijn kans had gehad en had verbruid, geven nu weer een kans aan drie partijen die het niet één keer, maar keer op keer hebben verkloot en de kiezer hebben belazerd.

De filosoof Joseph de Maistre (1753–1821) zei ooit: “Elk volk krijgt de regering die het verdient”, om aan te geven dat samenlevingen zelf de verantwoordelijkheid dragen voor het gezag dat over hen regeert.
Dus ik zou zeggen: met dat in gedachten kunnen we ons maar beter voorbereiden op de volgende verkiezingen.