Een inclusieve illusie
Ik probeer een stuk te schrijven over iets wat mij, en met mij velen, mateloos irriteert: de oververtegenwoordiging van gemengde gezinnen in televisiereclames. Uit onderzoek blijkt dat 40 tot 70 procent van de getoonde gezinnen multiraciaal is, vaak een donkere man met een blanke vrouw en kinderen van gemengde huidskleur. Blijkbaar is dit tegenwoordig dé norm in reclame-land, ongeacht hoe de werkelijkheid eruitziet. Schijnbaar is de werkelijkheid volledig irrelevant.
Maar de terminologie in Nederland is de laatste decennia volledig op z'n kop gezet, wat het schrijven van een politiek correct stuk er niet makkelijker op maakt, zeker niet als je in het dagelijks leven gewoon je eigen woorden gebruikt. Het woord blank is tegenwoordig taboe; we moeten bijna verplicht wit zeggen. En wie durft er nog tegen de woke-politie in te gaan? Precies, niemand.
Wat is er eigenlijk mis met het woord 'blank'? Helemaal niets. Het betekent gewoon licht van kleur, helder, zuiver. Tot woke-activisten zoals de NPO en de Volkskrant besloten er een morele laag overheen te plakken: rein en puur. Met als resultaat: zwart werd geassocieerd met onrein, vies en slecht, en blank moest verdwijnen. Vervolgens importeren we braaf het Angelsaksische white versus black, want dat doen ze daar al eeuwen, dus wij moeten het blijkbaar blindelings overnemen. Tenslotte heeft white supremacy ook een de gewenste negatieve associatie.
Maar ik dwaal af. Het begon allemaal over de oververtegenwoordiging van gemengde gezinnen in televisiereclames. Uit cijfers blijkt dat nog geen 550 duizend Nederlanders van Surinaams en Nederlands-Caribische afkomst in Nederland wonen. Daarnaast woont er een groep van Sub-Sahara Afrikaanse afkomst in Nederland. Die term had ik voor mijn onderzoek nooit eerder gehoord. Hij staat voor landen ten zuiden van de Sahara, zoals Nigeria, Ghana, Somalië, Zuid-Afrika en Angola.
Maximaal zestien procent van de gezinnen heeft een gemengde etniciteit, en maar een kwart daarvan is dat ook zichtbaar door een andere huidskleur. Dus 84 procent van de gezinnen is blank en autochtoon. Waarom is dat in reclames zo anders? Omdat reclame blijkbaar niet bedoeld is om de werkelijkheid weer te geven, maar om diversiteit te normaliseren of zelfs te propaganderen.
Nederland is divers, maar niet in de mate waarin televisiereclames dat suggereren. Dit komt door internationale campagnes die één visueel format hanteren, bedrijven die diversiteitsrichtlijnen klakkeloos volgen, en risicomijdend gedrag: niemand wil ooit het verwijt krijgen niet inclusief te zijn. Of denkt men werkelijk dat donkere mensen bij het zien van een reclame met alleen blanke mensen denken: dat product is alleen bestemd voor witten?
Waarom moet een gemengd gezin zo genormaliseerd worden? Iedereen behoudt graag zijn eigen identiteit en identificeert zich met de norm waartoe hij behoort. Misschien moeten de 84 procent van de blanke gezinnen eens constateren dat, wanneer zij weer een gemengd gezin voorbij zien komen in een reclame, dat product niet bestemd is voor blanken. Kijken hoe lang reclamebureaus dat volhouden; reclame gaat tenslotte om verkoop te bevorderen, niet om de verkoop te saboteren.